Ο Θεατροποιός έχει πρεμιέρα το Σάββατο 19 Μαρτίου στο θέατρο Πόρτα. Καταφέραμε να κλέψουμε για λίγο από τις πρόβες τον Ακύλλα Καραζήση για να μας απαντήσει σε μερικές ερωτήσεις και να μας δώσει μια γεύση από το έργο αλλά και τον θεατρικό του κόσμο εν γένει…

Αλήθεια, τι είναι ο θεατροποιός;

Η λέξη θεατροποιός δεν υπάρχει στα ελληνικά, είναι ουσιαστικά κατασκευασμένη. Είναι αυτός που ασχολείται με το θέατρο. Είναι ακριβής μετάφραση, κατά λέξη, της γερμανικής Der Theatermacher. Γιατί το έργο είναι γραμμένο από έναν Αυστριακό, τον Tόμας Μπερνχαρτ.  Ας πούμε ότι είναι αυτό που λέμε εδώ στην Ελλάδα απαξιωτικά θεατρίνος, ίσως αυτό να ήταν η ακριβής μετάφραση.

Φοβάμαι πως στην εποχή μας δεν υπάρχουν πολλοί αξιόλογοι θεατροποιοί όπως στο παρελθόν…

Καταρχήν δεν είμαι εγώ ειδικός και κριτής, όπως και κανένας μας, για να κρίνει αν μια γενιά, είναι περισσότερο θεατροποιοί ας το πούμε, από κάποιους άλλους. Κάθε γενιά βγάζει τους δικούς της ανθρώπους που ασχολούνται με το θέατρο, τους δικούς της καλλιτέχνες, τους δικούς της ηθοποιούς, τους δικούς της σκηνοθέτες. Το να συγκρίνουμε είναι αφελές. Κατά τη γνώμη μου είναι πρωτόγονο να συγκρίνουμε τις γενιές και τις εποχές. Είναι κάτι το οποίο δεν συγκρίνεται. Κάθε γενιά έχει τη δική της ζωή, δεν συγκρίνεται με καμιά άλλη. Υπάρχει μια συνέχεια, το καινούργιο έρχεται από το παλιό. Αλλά δεν έρχεται μόνο γεννημένο από το παλιό, αλλά και από την σύγκρουση μαζί του.  Πολλές φορές στους παλαιότερους δεν αρέσει η σύγκρουση και αυτό που βγάζουν γιατί οι νέοι είναι στην αρχή της ζωής τους ενώ εκείνοι βαδίζουν προς το τέλος της, και ζηλεύουν τους νεότερους. Αυτό είναι απόλυτα κατανοητό και σεβαστό, αλλά όχι αντικειμενικό. Κοντολογίς, αυτό το κλισέ «παλιά ήταν όλα καλύτερα» είναι τρίχες κατσαρές για μένα. Είναι μόνο ο γέρος ,ο οποίος γατζώνεται με τα νύχια απ’ την καρέκλα του και δεν αφήνει τόπο στον νέο.

Δεν υπάρχει καλύτερο και χειρότερο για μένα. Αυτή τη στιγμή κάτι υπάρχει καλύτερο. Το θέατρο χρειάζεται εκφραστικότητα, η οποία στις παλαιότερες γενιές ήταν υπό καταδίωξη, για παράδειγμα μέσα στις οικογένειες αν ένα παιδί γελούσε δυνατά, έτρωγε ξύλο, ενώ σήμερα δεν τρώει, αυτό φαίνεται, όταν έρχονται στις δραματικές σχολές. Τα παιδιά δεν είναι τόσο εμποδισμένα σωματικά και φωνητικά όπως ήταν παλαιότερα. Το ελληνικό θέατρο εν γένει, τα τελευταία 20-30 χρόνια, λόγω των επιχορηγήσεων έχει φτιάξει, έχει καλυτερέψει, σε αντίθεση με την υπόλοιπη χώρα. Αυτό έφτιαξε λίγο και τις δραματικές σχολές. Οι δραματικές σχολές του εθνικού ή του Ωδείου για παράδειγμα, που κατά καιρούς έχω διδάξει, είναι πάρα πολύ καλές, η εκπαίδευση είναι καλύτερη και έχουμε καλύτερα αποτελέσματα. Το παλιό όπως και το σημερινό θέατρο, έχει και το καλό και το κακό, όπου είναι διαφορετικές εποχές, διαφορετικοί άνθρωποι που το φτιάχνουν, διαφορετικά τα θέματα, διαφορετικοί άνθρωποι που το γράφουν και διαφορετικοί άνθρωποι που το βλέπουν.

Τι κάνει έναν δημιουργό να ξεχωρίζει;

Για μένα το να ξεχωρίζει από μόνο του δεν είναι τίποτα. Είναι κακό. Ξεχωρίζει ο κακός δάσκαλος το παιδί στο σχολείο, ο κακός γονιός που κάνει λάθος παιδαγωγική, που ξεχωρίζει το ένα παιδί από το άλλο. Το να ξεχωρίζεις με αυτή την έννοια, με την έννοια ας πούμε του ότι βγαίνει από μια υποτιθέμενη μάζα, κι αυτός απολαμβάνει μεγαλύτερα προνόμια γιατί είναι καλύτερος άνθρωπος, γιατί είναι εξυπνότερος, γιατί είναι μεγαλοφυΐα, και αυτό το μεταφράζουν σε φήμη και λεφτά…  Αυτά ανήκουν σε έναν πολιτισμό και μια κοινωνία βάρβαρη. Για μένα οι άνθρωποι πρέπει να είναι ελεύθεροι στην δημιουργικότητα και στην εκφραστικότητα τους. Όταν ένας δημιουργός δημιουργεί, εκφράζεται ελεύθερα, το χαίρεται ο ίδιος, το χαίρονται και οι γύρω του και θα είναι όλα καλά. Αυτό για μένα είναι το ουσιαστικότερο από το να ξεχωρίζεις. Το να πάρει ένα βραβείο ή περισσότερα λεφτά δεν έχουν να κάνουν με την Τέχνη, οι επιδόσεις δεν έχουν να κάνουν με αυτήν.

Σκηνοθέτης ή ηθοποιός;

Η σκηνοθεσία είναι μια πιο συνολική δουλειά, είσαι λίγο σαν μαέστρος. Ο ηθοποιός από την άλλη είναι εκείνος που δουλεύει με το σώμα του εκείνη τη στιγμή. Ενεργεί την στιγμή της παράστασης και αυτό είναι κάτι το οποίο τον λυτρώνει, τον απελευθερώνει. Και τα δύο σε κάποιες στιγμές χρειάζονται, εγώ χρειάζομαι και μου αρέσουν και τα δύο. Όταν παρακάνω το ένα πεθυμώ το άλλο και ούτω καθεξής.

nietzsche03

Γιατί αυτό το έργο και γιατί τώρα; Τι έχει να πει τη δεδομένη στιγμή;

Το έργο αυτό το διάλεξα γιατί μου αρέσει πολύ αυτός ο συγγραφέας, αλλά και το έργο. Η δεδομένη στιγμή εμένα δεν με ενδιαφέρει,δεν υπάρχει διαφορά από τις άλλες στιγμές της ανθρώπινης κατάστασης, υπάρχει κρίση και το ξέρουμε. Ο συγγραφέας διαλέγει ένα πρόσωπο και μέσα από αυτό το πρόσωπο μιλάει για όλο το κόσμο, μιλάει για τον κόσμο παρουσιάζοντας τον ως μια τεράστια σκηνή. Μιλάει για όλα όσα απασχολούν την ανθρώπινη ύπαρξη. Τα έργα του συγγραφέα αυτού είναι μια συνέχεια των πολύ κλασσικών συγγραφέων όπως ήταν ο Σαίξπηρ ή ο Σίλλερ. Οι ήρωες του Μπερνχαρτ είναι σύγχρονοι κλασσικοί ήρωες.

Λίγα λόγια για το έργο…

Η ιστορία του έργου είναι πολύ ωραία, αστεία και τρυφερή. Είναι ένας περιπλανώμενος θίασος. Ο Τ. Μπερνχαρτ αγαπάει πάρα πολύ αυτό το θέμα του περιπλανώμενου θιάσου, του τσίρκου, της όπερας, του κόσμου της τέχνης, ακόμα και του περιθωριακού κόσμου της τέχνης όπως οι ζογκλέρ του τσίρκου. Συνήθως βάζει τέτοιους πρωταγωνιστές. Στο συγκεκριμένο είναι ο Μπρουσκόν, ο θεατροποιός, ένας άνθρωπος προχωρημένης ηλικίας, ο οποίος μαζί με την οικογένεια του που σέρνει μαζί του, τη γυναίκα του και τα δυο του παιδιά που έχει ευνουχίσει τελείως. Είναι ένας περιπλανώμενος θίασος που μεταφέρεται από πόλη σε πόλη και παίζουν στις πίσω αίθουσες των πανδοχείων, στις αίθουσες δεξιώσεων, μόνο το έργο που έχει γράψει αυτός, που λέγεται «ο Τροχός της ιστορίας» , μια διαπραγμάτευση όλης της παγκόσμιας ιστορίας. Είναι αντίθεση ενός ανθρώπου που παίζει σε χωριά και μιλάει και συμπεριφέρεται σαν να παίζει στο μεγαλύτερο θέατρο της Νέας Υόρκης. Έχει μια τέτοια αντίθεση. Ένας άνθρωπος τραγικός, πολύ σοβαρός και πολύ βαθύς. Σε ένα μέρος που κανείς δεν τους περιμένει και δεν τους έχει όρεξη, μυρίζει γουρουνίλα, ετοιμάζονται να παίξουν για χιλιοστή φορά τον τροχό της ιστορίας, αλλάζοντας το συνεχώς.  Το έργο αυτό δεν το βλέπουμε ποτέ, βλέπουμε να κάνει πρόβες με την κόρη του και το γιο του κλπ, και όπως όλα τα πρόσωπα του συγγραφέως, μιλάει μιλάει, να λέει ο,τι του κατέβει στο κεφάλι, πιστεύοντας ότι μιλώντας καθυστερεί τον θάνατο.

Μιλάει για τη φθορά το έργο. Για εσάς τι είναι η φθορά;

Δεν αναλύει τη φθορά ο Μπρουσκόν, μην φανταστείτε… Σκεφτείτε περισσότερο τα χαρακτηριστικά ενός ιδιότροπου μονομανούς ανθρώπου που μιλάει μανιακά για κάποια έργα. Οτιδήποτε φιλοσοφικό που βγαίνει από τα λόγια του βγαίνει έμμεσα, δεν είναι κανένας φιλόσοφος επί σκηνής, μην περιμένει κανείς να έρθει να ακούσει φιλοσοφίες. Αυτός μιλάει και από το έργο του, από τη σχέση του με τα παιδιά του, με τον κόσμο, με τους θεατές του, για όλα μιλάει στον ξενοδόχο που τον ανέχεται, ή στα παιδιά του που είναι πολύ βασικά πρόσωπα, με τον κόσμο που τους βλέπει, με τα πάντα . Τα παιδιά του είναι πολύ βασικά πρόσωπα, αν κυρίως δέκτες των μονολόγων του, είναι τα πρόσωπα που του γεννάνε τα λόγια του.

*Μεταφέροντάς μου τον ενθουσιασμό του -πρόσθεσα και λίγη περιέργεια- είμαι έτοιμη να παρακολουθήσω το Σάββατο στο Θέατρο Πόρτα (Μεσογείων 59) τους  Ν.Χατζόπουλο, Ν.Αναστόπουλο, Α.Μπαλή, Δ.Βλαγκοπούλου και τον κόσμο του Τ.Μπερνχαρτ μέσω του πρίσματος του Ακύλλα Καραζήση. Εσύ;

*Παραστάσεις κάθε Παρασκευή & Σάββατο στις 21:15